Саяси шолушы, халықаралық қатынастар және Таяу Шығыс саясаты жөніндегі маман Басель әл-Хадж Джасем бұл сайлауды Қазақстандағы конституциялық және саяси реформалардың жаңа кезеңі деп бағалады. Ол Қазақстанның Орталық Азиядағы орнына тоқталып, елдегі тұрақтылық тұтас өңір үшін маңызды екенін айтты.
«Біз барған сайлау учаскелеріндегі жағдайға сүйенсек, дауыс беру ашық өтіп, байқаушыларға қажетті мүмкіндік жасалғанын айтуға болады. Азаматтардың дауыс беруіне де жағдай қамтамасыз етілген. Дегенмен жалпы әрі түпкілікті баға беруге әлі ерте. Ол үшін дауыс беру, дауыстарды санау және нәтижелерді жариялау секілді барлық рәсімнің аяқталуын күту қажет», – деді Басель әл-Хадж Джасем.
М. Бойма атындағы Азия және жаһандық зерттеулер институты кеңесінің мүшесі, Орталық Азия жөніндегі сарапшы Ежи Оледзкий Құрылтайдың болашақ заң шығарушы орган ретіндегі қызметіне назар аударды. Оның пікірінше, Құрылтайдың атқарушы билікпен өзара іс-қимылы елдегі саяси өзгерістердің алдағы бағытына әсер етеді.
Сарапшы сайлау нәтижесі Қазақстанның ішкі реформаларымен қатар, сыртқы саяси бағыты үшін де маңызды екенін атап өтті.
«Бүгінгі сайлаудың нәтижесі ішкі реформалардың бағыты мен қарқынына, сондай-ақ көпвекторлы сыртқы саясаттың жалғасуына ықпал етеді. Польша үшін де, Еуропалық одаққа мүше өзге мемлекеттер үшін де Қазақстанның тұрақты әрі сенімді экономикалық және саяси серіктес болып қалуы маңызды», – деді Ежи Оледзкий.
The Geneva Times басылымының бас редакторы Муиз Вахабдин халықаралық байқаушы ретінде екі сайлау учаскесіне барғанын айтты. Оның сөзінше, байқаушылар дауыс беру рәсімдері мен сайлау комиссиялары мүшелерінің жұмысын еркін бақылаған.
«Біз барған учаскелерде жұмыс жақсы ұйымдастырылған және ашық өтті. Барлық рәсімді еш кедергісіз бақылауға мүмкіндік болды. Сайлау комиссияларының мүшелері өз міндеттерін атқарды, ал байқаушыларға негізсіз шектеулер қойылған жоқ. Мұндай ашықтық өте маңызды. Өйткені ашық үдеріс сенім қалыптастырады, ал сенім – демократиялық дамудың негізгі шарттарының бірі», – деді Муиз Вахабдин.
Ол дауыс беру күні көрген жағдайдан алған әсерін «өте жағымды» деп сипаттады.
Шетелдік байқаушылар мен сарапшылар Құрылтай сайлауының бірнеше маңызды қырын атап өтті. Олардың қатарында учаскелердегі ашықтық, азаматтардың белсенділігі, саяси институттардың рөлі және Қазақстандағы реформалардың жалғасуы бар.
