Сайлаудан кейін партиялар Құрылтайдағы 145 депутаттық мандатты бөлді. Жаңа құрамға бірқатар танымал саясаткер, бұрынғы президенттікке кандидаттар мен Мәжілістің экс-депутаттары енбей қалды. Олардың қатарында Қарақат Әбден, Жигули Дайрабаев, Мұрат Әбенов, Ерболат Саурықов және Нұрлан Әуесбаев бар. Азат Перуашев те жаңа Парламентке кірген жоқ, алайда оның жағдайы өзгеше: саясаткер мандаттан өз еркімен бас тартқанын мәлімдеді. Орталық сайлау комиссиясының ресми қорытындысы бойынша Құрылтайға бес партия өтті. «Әділет» 110, «Ауыл» 10, Respublica тоғыз, ал «Ақ жол» мен Жалпыұлттық социал-демократиялық партия сегіз мандаттан алды.
Сайлаушылар жекелеген кандидаттарға емес, партияларға дауыс берді. Дауыс беру қорытындысы шыққаннан кейін саяси ұйымдардың басшы органдары алынған мандаттарды тіркелген кандидаттардың қайсысына беру керектігін өздері шешті. Сондықтан сайлау алдындағы тізімге ену Құрылтайдан міндетті түрде орын алуға кепілдік берген жоқ.
«Ауылдың» үш бұрынғы депутаты мандатсыз қалды
«Ауыл» партиясы сайлауға 69 кандидат ұсынғанымен, дауыс беру қорытындысында 10 депутаттық орынға ие болды. Партияның сайлау алдындағы тізіміне Мәжілістің VIII шақырылымындағы төрт депутат — Қарақат Әбден, Жигули Дайрабаев, Серік Егізбаев және Ерболат Саурықов енгізілген еді. Алайда олардың арасынан Құрылтайға тек Серік Егізбаев өтті.
Қарақат Әбден Мәжілістің VIII шақырылымының депутаты болды және 2022 жылғы президент сайлауына қатысты. Оның есімі партия жариялаған кандидаттар тізімінде бірінші тұрғанымен, мандат алған он депутаттың қатарына енген жоқ.
Жигули Дайрабаев та мандатсыз қалды. Ол — Қазақстан Жоғарғы кеңесінің бұрынғы депутаты, Мәжілістің VIII шақырылымының депутаты, Қазақстан фермерлері қауымдастығының төрағасы және 2022 жылғы президент сайлауына қатысқан кандидат.
Оның есімі бұған дейін отбасы мүшелеріне қатысты дауларға байланысты бірнеше рет қоғам назарында болған. 2023 жылы сот Дайрабаевтың екі ұлы — Дидар Молдақалық пен Марат Дайрабаевты мүлкін тәркілей отырып, бес жылға шартты түрде бас бостандығынан айыру жазасына кесті. Олар мемлекеттік субсидияларды алу кезіндегі алаяқтық ісі бойынша кінәлі деп танылды. Мемлекетке келтірілген залал 550 млн теңгеден астам соманы құрады.
Жигули Дайрабаевтың өзі бұл іс бойынша айыпталушы болған жоқ. Сол кезде «Ауыл» фракциясы оның кәмелетке толған ұлдары өз әрекеттері үшін өздері жауап беруі керек екенін мәлімдеген. Ал саясаткер депутаттық өкілеттігін тоқтатудан бас тартты.
Құрылтайға өтпеген тағы бір тәжірибелі партия өкілі — филология ғылымдарының докторы Ерболат Саурықов. Ол 2023–2026 жылдары Мәжіліс депутаты болып, Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің құрамында жұмыс істеді.
Мұрат Әбеновке мандат берілмеуі күтпеген шешімдердің бірі болды
Жаңа Құрылтай құрамына енбеген ең танымал саясаткерлердің бірі — Мұрат Әбенов. Оның мандатсыз қалуы көпшілік үшін күтпеген шешім болды. Саясатта жүрген жылдары Әбенов қоғамға кеңінен танылып, Мәжілістің бұрынғы құрамындағы ең белсенді депутаттардың біріне айналды.
Мұрат Әбеновтің парламенттік тәжірибесі мол. Ол Мәжілістің IV, V және VIII шақырылымдарының депутаты болып сайланды, білім және ғылым вице-министрі қызметін атқарды. Сондай-ақ Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің, Ұлттық құрылтайдың және Конституциялық комиссияның жұмысына қатысты.
Әбеновтің тағы бір ерекшелігі — жоғары жариялылығы мен әлеуметтік желілердегі белсенділігі. Ол цифрлық платформалар арқылы азаматтармен тікелей байланыс орнатып, қоғамдық мәселелерді тұрақты талқылап келеді.
Оның Instagram және TikTok желілеріндегі аудиториясы көптеген қазақстандық саясаткер мен журналистің көрсеткішінен жоғары. Instagram парақшасына шамамен 197 мың, ал TikTok аккаунтына 264 мың адам жазылған.
Facebook желісіндегі парақшасы да қазақстандық танымал тұлғалардың ең ірі әрі белсенді алаңдарының бірі саналады. Онда Әбеновті шамамен 108 мың адам оқиды. Мұндай аудитория саясаткерге дәстүрлі бұқаралық ақпарат құралдарынсыз-ақ қоғам үшін маңызды мәселелерді азаматтармен тікелей талқылауға мүмкіндік береді.
Әбенов білім беру, цифрландыру, әлеуметтік саясат, азаматтардың мүддесін қорғау, банк саласы және бюджет қаражатын тиімді пайдалану мәселелерін тұрақты көтеріп жүрді. Оның мәлімдемелері мен көпшілік алдындағы сөздері бірнеше рет кең қоғамдық талқылауға ұласты.
ЖСДП Нұрлан Әуесбаевқа мандат бермеді
Жалпыұлттық социал-демократиялық партияның сайлау алдындағы тізіміне бұрынғы фракцияның төрт депутаты — Асхат Рахимжанов, Ажар Сағандықова, Наурыз Сайлаубай және Нұрлан Әуесбаев енгізілді.
Олардың алғашқы үшеуі Құрылтайдан орын алды. Ал депутаттық тәжірибесі бар және 2022 жылғы президент сайлауына қатысқан Нұрлан Әуесбаев мандат алған сегіз кандидаттың қатарына кірмеді.
Перуашевті тізімнен шығарған жоқ — ол мандаттан өзі бас тартты
Азат Перуашев Парламентте 14 жылдан астам үзіліссіз жұмыс істегеннен кейін бірінші шақырылымдағы Құрылтай құрамына енген жоқ.
Саясаткер сегіз мандат бөлінбей тұрып-ақ өз кандидатурасын алып тастағанын мәлімдеді. Онымен бірге партияның тағы төрт тәжірибелі өкілі — Қазыбек Иса, Ерлан Барлыбаев, Серік Ерубаев және Берік Дүйсенбинов депутаттық орыннан бас тартқан.
Перуашевтің айтуынша, олар мандаттарды жаңа кандидаттарға, ең алдымен партияның өңірлік филиалдарының өкілдеріне беру туралы шешім қабылдаған.
«Біз кандидатураларымызды өз еркімізбен алып тастадық», — деді Азат Перуашев.
