Бұл туралы Премьер-министрдің орынбасары — ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин Қостанай облысының Арқалық қаласында фермерлермен кездесуде айтты. Бағаны белгілеу кезінде нарықтағы жағдай мен астық нарығына қатысушылардың ұсыныстары ескерілген.
«Осылайша, баға былтырғы деңгейде қалды», — деді Жұманғарин.
Азық-түлік корпорациясының сатып алу бағасы нарық үшін негізгі бағдар саналады. Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді қолдау астықты форвардтық және тікелей сатып алу тетіктері арқылы жалғасады. Бұл шаруашылықтарға өндірістік шығындарын өтеуге және келесі аграрлық маусымға алдын ала дайындалуға мүмкіндік береді.
Астық трейдерлеріне қосылған құн салығын қайтару тағы бір қолдау шарасы болмақ. Ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттаушылар үшін есепке жатқызылатын ҚҚС сомасына түзету қолданылмайды.
ҚҚС қайтару туралы талаптардың негізділігі «пирамида әдісі» бойынша жүргізілетін салықтық тексеру арқылы анықталады. Бұл тәсіл тауар қозғалысы мен салық төлемдерін ауыл шаруашылығы өндірушісінен бастап экспорттаушыға дейінгі бүкіл тізбек бойынша бақылауға мүмкіндік береді. Тексеру оң нәтиже көрсетсе, бұрын төленген ҚҚС толық көлемде қайтарылады.
Астық экспорттаушылардың шығындарын өтеу жөніндегі мемлекеттік бағдарлама 2026–2027 маркетингтік жылға ұзартылады. Көлік шығындарын субсидиялау қазақстандық өнім жеткізілетін елдердің қатарын кеңейтуге мүмкіндік берген.
Дәстүрлі нарықтардан бөлек, қазақстандық бидайды алғаш рет Бельгия, Польша, Португалия, Норвегия және Ұлыбритания сатып алды. Марокко, Алжир және Мысырға да астық жеткізілді. Азық-түлік корпорациясы Қытай арқылы Вьетнамға астық тасымалдайтын мультимодальды бағытты сынақтан өткізді.
Үкімет қабылданып жатқан шаралар астық бағасын тұрақтандыруға және демпинг қаупін азайтуға көмектеседі деп есептейді. Экспортты қолдау логистика, өңдеу, машина жасау және сервистік қызмет көрсету салаларына да қосымша серпін береді.
Арқалықтағы кездесуде мал шаруашылығын дамыту мәселелері де талқыланды. Арқалық қаласы, Амангелді және Жангелдин аудандарында 1 132 фермерлік шаруашылық жұмыс істейді. Олардың жалпы егіс алқабы 581,1 мың гектарды құрайды. Оның 501,4 мың гектарына дәнді, 65,9 мың гектарына майлы дақылдар егілген.
Соңғы үш жылда майлы дақылдар алқабы 1,3 есе ұлғайды. Негізгі дақыл — мақсары. Ол 51,2 мың гектарға егілген. Бұл Қостанай облысындағы барлық мақсары алқабының 47%-ына тең.
Фермерлер «Жайлау» бағдарламасының кейбір талаптарын өзгертуді ұсынды. Қазіргі шарттарда жайылымдарды міндетті түрде суландыру және мал шаруашылығы базаларын салу қарастырылған. Алайда оңтүстік аудандардағы көптеген шаруашылық өзендер мен көлдердің маңында орналасқан әрі қажетті инфрақұрылымға ие. Осыған байланысты аграршылар өтінімдерді қарау кезінде қолданыстағы нысандарды есепке алуды сұрады.
Мал өсірушілер жеңілдетілген несие арқылы асыл тұқымды ірі қара сатып алуға белгіленген шекті бағаны да қайта қарауды ұсынды. Олардың пікірінше, бағдарламада көрсетілген құн нарықтағы бағадан төмен.
Серік Жұманғарин Ауыл шаруашылығы министрлігіне қолданыстағы құжаттарға қажетті өзгерістер енгізу мәселесін пысықтап, асыл тұқымды мал құнының анықтамалығын әзірлеуді тапсырды.
Кездесуде Арқалықта эмбрион өндіретін генетикалық орталық құру жобасы да таныстырылды. Zengi Group ЖШС директоры Жәнібек Кенжебаевтың айтуынша, жобаны жүзеге асыруға қажетті инвестиция тартылған. Компания асыл тұқымды мал санын көбейтіп, қалада оларды тасымалдауға арналған логистикалық хаб ашуды жоспарлап отыр.
