Reuters агенттігінің хабарлауынша, Александр Вучич мерзімінен бұрын өткен парламенттік сайлауда өзінің саяси коалициясының жеңілгенін мәлімдегеннен кейін мыңдаған Сербия тұрғыны көшеге шықты. Белградта оппозициялық «Студенттер тізімі» қозғалысының жақтастары жеңісті атап өтіп, ұрандарлатып, қаланың орталық көшелеріне ағылды. Дәл осы уақытта астанада тәртіпсіздіктер де орын алып, акцияға қатысушылар бұрынғы билікті қолдаушылардың шатырлы лагерін тас-талқан етті.
Негізгі оқиғалар Белград орталығында, соның ішінде Славия алаңы мен парламент ғимараты маңында өрбіді. Вучичтің мәлімдемесінен кейін ондаған мың адам көшеге шығып, көліктердің дабылын қағып, билеп, студенттер қозғалысын қолдайтын ұрандар айтты. Мұндай жаппай жиындар елдегі екінші ірі қала – Нови-Садта да ұйымдастырылды.
Жеңісті тойлау аясында Белградтағы Пионер саябағында орналасқан «Чациленд» шатырлы қалашығының маңында жағдай ушықты. Оппозиция жақтастары қоршауларды бұзып өтіп, лагерь аумағына кіріп, шатырларды өртеп жіберді. Бұл қалашықты 2025 жылдың наурызында Вучичті қолдайтын белсенділер құрған болатын және ол билік пен наразылық қозғалысы арасындағы текетірестің символына айналған еді.
Сербиядағы саяси дағдарыс екі жылға жуық уақыт жалғасып келеді. Жаппай наразылықтар 2024 жылдың 1 қарашасында Нови-Сад теміржол вокзалындағы шатырдың құлауынан 16 адам қаза тапқаннан кейін басталды. Ол кезде студенттер қайғылы оқиғаны әділ тергеуді, жемқорлықпен күресуді және кінәлілерді жазалауды талап еткен. Бірте-бірте бұл шерулер жалпыұлттық қозғалысқа ұласып, оған қатысушылар кезектен тыс сайлау мен саяси өзгерістерге қол жеткізуді көздеді.
Вучичтің алдын ала болжамы бойынша, «Студенттер тізімі» 250 орындық парламентте 135-тен 140-қа дейін мандат алуы мүмкін. Ал ол басқарған Серб прогрессивті партиясының коалициясына шамамен 105 мандат бұйырады деп күтілуде. Сайлауға қатысу көрсеткіші 70%-ға жақындады — бұл Югославия ыдырағаннан бергі ең жоғары нәтижелердің бірі. Дауыс берудің түпкілікті қорытындылары әлі бекітілген жоқ.
Студенттік қозғалыстың жеңісін еуропалық көшбасшылар да қолдап үлгерді. Еурокомиссия төрайымы Урсула фон дер Ляйен жеңімпаздарды құттықтап, реформалар мен елдің еуропалық болашағы мәселелерінде Сербиямен ынтымақтасуға дайын екенін мәлімдеді. Дегенмен, алда жаңа үкімет жасақтау міндеті тұр, ал Белградтағы оқиғалар саяси теңгерімнің өзгеруі қоғамдағы айтарлықтай шиеленіспен қатар жүріп жатқанын аңғартады.
