Бұл мәселені Құрылтай отырысында «Әділет» партиясының депутаты Александр Данилов көтерді. Ол анықталған қаржылық заңбұзушылықтардың жалпы сомасы мен нақты өтелген қаражат арасындағы үлкен айырмашылыққа назар аударды.
Депутат 38 млрд теңгені қалпына келтіру нені білдіретінін, қанша қаражаттың қайтарылуы тиіс екенін және ғылымды қаржыландырудағы заңбұзушылықтардың неліктен қайта анықталып жатқанын сұрады.
Әлихан Смайыловтың айтуынша, анықталған 51 млрд теңгенің 13 млрд теңгесі өтелуге, ал 38 млрд теңгесі қалпына келтіруге жатады.
Бұл екі ұғымның айырмашылығы бар. Қаражатты өтеу нақты ақшаны қайтаруды білдірсе, қалпына келтіру бухгалтерлік есептегі қателерді түзетуді, тауар жеткізуді, жұмыстарды орындауды немесе қызмет көрсетуді қамтиды.
Қалпына келтірілуі тиіс қаражаттың 35,2 млрд теңгесі Ғылым комитетінің ғылыми зерттеулерге жұмсалған шығындарды негізсіз күрделі шығындар қатарына жатқызуымен байланысты.
Тағы 2,2 млрд теңге белгіленген мерзімде жүзеге аспаған ғылыми жобаларды коммерцияландыруға арналған алдағы бюджеттік міндеттемелерді қысқарту есебінен қалыптасқан.
Ал өтелуге тиіс 13 млрд теңгенің басым бөлігі жер қойнауын пайдаланушылардың ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды қаржыландыру жөніндегі міндеттемелерін орындамауынан туындаған.
Атап айтқанда, 10 млрд теңге Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне қатысты міндеттемелерге, 600 млн теңге Энергетика министрлігіне, ал 2,4 млрд теңге Astana Hub-қа тиесілі.
Алайда аудит барысында осы соманың 19 млн теңгеден сәл астамы ғана өтелген. Қалған қаражатты өндіріп алу мәселесі уәкілетті органдар мен Жоғары аудиторлық палатаның бақылауында.
Әлихан Смайылов ғылым саласындағы заңбұзушылықтардың неліктен қайталанып жатқанын да түсіндірді.
2026 жылғы ақпан мен мамыр аралығында жүргізілген қайта аудит кезінде алдыңғы тексеру қорытындысы бойынша берілген тапсырмалардың басым бөлігі әлі орындалып жатқаны белгілі болған.
Заңнамаға және ғылым саласын басқару
