Садыр Жапаров президенттік лауазым үшін тағы бір мерзімге бақ сынайтынын алғаш рет көпшілік алдында мәлімдеді. Бұл туралы қырғыз көшбасшысы журналист Әли Тоқтақұновқа берген сұхбатында айтқан. Ол алдағы сайлау науқаны басқа үміткерлер үшін де ашық болуы тиіс екенін баса атап өтті. Оның сөзінше, билік сайлауға түскісі келетіндерге ешқандай кедергі жасауға ниетті емес.
Қырғызстанда кезекті президенттік сайлау 2027 жылдың қаңтарына жоспарланған. Осылайша, қазіргі мемлекет басшысының мәлімдемесі іс жүзінде елдің болашақ саяси конфигурациясын қалыптастыруға бастама беріп отыр.
Еске сала кетейік, Садыр Жапаров билікке 2020 жылдың күзіндегі дүрбелең оқиғалардан кейін келген болатын. Парламенттік сайлаудан кейін тұтанған жаппай наразылықтар ауыр саяси дағдарысқа және сол кездегі президент Сооронбай Жээнбековтің отставкасына алып келді. Осы оқиғалар аясында Жапаров алдымен үкіметті басқарып, біраз уақыт президент міндетін атқарды, кейіннен кезектен тыс президенттік сайлауға қатысты. 2021 жылдың қаңтарында ол сайлаушылардың 80%-ға жуық дауысын жинап, айқын жеңіске жетті. Садыр Жапаров 2021 жылдың 28 қаңтарында ресми түрде президенттік қызметіне кірісті.
Одан кейінгі жылдары Қырғызстанның саяси жүйесі айтарлықтай өзгерді. Мемлекет басшысының өкілеттігі күшейтіліп, елді басқаруда президенттік вертикальдың рөлі әлдеқайда артты.
Жапаровтың қайта ұсынылу мүмкіндігі туралы мәселе Қырғызстанда біраз уақыттан бері талқыланып келеді. Бұл пікірталас конституциялық заңнамадағы және президенттік өкілеттік мерзіміндегі өзгерістерге байланысты туындаған еді. 2026 жылдың ақпанында Қырғызстанның Конституциялық соты кезекті президент сайлауын өткізу мерзіміне қатысты түсініктеме беріп, мерзімінен бұрын дауыс беруге нешіндей негіз таппады. Ел конституциясы бір адамға президент лауазымын екі мерзімнен артық атқаруға рұқсат бермейді. Демек, қазіргі мемлекет басшысының өз кандидатурасын қайта ұсынуға толық заңды құқығы бар.
Жапаровтың өзі бұл туралы айтпас бұрын да билік өкілдері оның келесі сайлауға қатысуын ықтимал сценарий ретінде қарастыратынын жасырмаған болатын. Енді президенттің өзі бұл жоспарды нақты растады.
Алдағы науқан Қырғызстан үшін тек президенттік таққа таласумен ғана маңызды емес. Соңғы жылдары республика мемлекеттік басқару жүйесін елеулі түрде қайта құрудан өткізді, ал Жапаров елдің саяси өміріндегі орталық тұлғаға айналды. Оның жақтастары екінші мерзімді басталған экономикалық және инфрақұрылымдық жобаларды жалғастыру әрі мемлекеттік бағдардың сабақтастығын сақтау қажеттілігімен байланыстырады.
Сонымен қатар, болашақ сайлау науқаны қазіргі президентке кім бәсекелес бола алатынын және балама кандидаттардың сайлаушыларға қандай бағдарламалар ұсынатынын көрсетеді. Жапаровтың өзі басталған жұмысты жалғастыруға ниетті екенін және азаматтардың қолдауы үшін қайта күресуге дайын екенін аңғартып отыр. Саяси күштердің нақты арасалмағы кандидаттарды ресми ұсыну және тіркеу басталғаннан кейін ғана белгілі болады.
