Белгілі қазақстандық кәсіпкер Әсем Болатжан теледебат кезінде ЖСДП (Жалпыұлттық социал-демократиялық партия) басшысының айтқан сөзіне қатысты өткір пікір білдірді. Саясаткердің әйел кандидаттарды менсінбей, «сәндидат» деп атауы олардың біліктілігін ғана емес, жалпы биліктегі әйелдерге деген теріс көзқарасты айқын көрсетті.
Саяси пікірсайыс барысында ЖСДП лидері ҚХП атынан түсіп жатқан танымал әйелдердің (Аша Матай, Тамара Асар, Венера Нығматулина) қатысуына қатысты пікір білдіріп, өз кеңселерінде мұндай адамдарды «сәндидат» деп атайтынын айтқан. Әсем Болатжан өзінің Instagram парақшасында түсіндіргендей, бұл жай ғана сөзден қателесу немесе сұлулыққа қатысты әзіл емес. Бұл — сайлауда бәсеке бар деп көрсету үшін ғана тағайындалған, ешнәрсеге ықпал ете алмайтын адамды білдіретін нақты сленг.
Кәсіпкер бұл сөздің саяси мәдениетке жат екенін атап өтті: саясаткер әйелдердің сайлауалды бағдарламалары немесе біліктілігі туралы бірде-бір сұрақ қоймай, мәселені бір ғана кемсіту сөзімен «жаба салған». Болатжан өте орынды сауал тастады: егер бұл үш ер адам болса, партия басшысы дәл осындай менсінбеушілік танытар ма еді?
Мұндай ашық мәлімдемелердің қоғамға тигізер зияны орасан. «Бұл сөздің зардабын олар емес, дәл қазір саясатқа барсам ба деп ойланып жүрген, мына эфирді көріп, “текке басымды ауыртпай-ақ қояйыншы” деп үнсіз шешім қабылдайтын әрбір бойжеткен тартады», — деп баса айтты Әсем.
Ұлттық статистика бюросының мәліметіне сүйенсек, Қазақстанда саяси мемлекеттік қызметтегі 692 ер адамға небәрі 59 әйел ғана тиесілі, әрі олардың бірде-бірі облысты немесе республикалық маңызы бар қаланы басқармайды. Мәжілістегі әйелдердің үлесі 2021 жылғы 27,4%-дан 2024 жылы 18,4%-ға дейін төмендеп кеткен.
«Біз квоталар мен әйелдердің билікке араласуы туралы көп айтамыз. Бірақ бәрі әйелдер туралы көпшілік алдында қандай тонмен сөйлеуге рұқсат етілгенінен басталады. Осындай көзқарас үстемдік құрып тұрғанда, бізді ешқандай квота құтқара алмайды», — деп түйіндеді Болатжан. Бұл жағдай эфирде айтыла салған бір сөздің әйелдер көшбасшылығын қолдауға арналған талай жылғы еңбекті қалай жоққа шығаратынын анық көрсетті.
