2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда жылжымайтын мүлік мәмілелеріне қатысты жаңа салық ережелері қолданыла бастады. Өзгерістер пәтерін, жеке тұрғын үйін немесе басқа да жылжымайтын мүлкін сатып алған бағасынан қымбатқа сатуды жоспарлаған азаматтарға қатысты.
Жаңа талаптарға сәйкес, 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін меншік құқығы тіркелген тұрғын үйді салық төлемей сату үшін бұрынғыдай бір жыл иелік ету жеткілікті. Ал осы күннен бастап меншікке рәсімделген баспана үшін бұл мерзім екі жылға ұзартылды. Иелік ету мерзімі сатып алу-сату шарты жасалған күннен емес, меншік құқығы мемлекеттік тіркеуден өткен күннен бастап есептеледі.
Егер азамат баспанасын белгіленген мерзім аяқталмай тұрып сатып алған бағасынан қымбатқа сатса, түскен пайдадан жеке табыс салығын (ЖТС) төлеуге міндетті. Салық тұрғын үйдің толық құнынан емес, сатып алу және сату бағаларының айырмасынан есептеледі. Мәселен, пәтер 25 миллион теңгеге сатып алынып, кейін 30 миллион теңгеге сатылса, салық салынатын табыс 5 миллион теңгені құрайды. Бұл жағдайда 10 пайыздық мөлшерлемемен төленетін салық 500 мың теңге болады.
Сонымен қатар 2026 жылдан бастап табысқа салық салудың прогрессивті мөлшерлемесі қолданылады. Жылжымайтын мүлік құнының өсімінен түскен табыс 8 500 АЕК-тен, яғни 36 762 500 теңгеден аспаса, 10 пайыздық салық салынады. Ал осы шектен асатын бөлігіне 15 пайыздық мөлшерлеме қолданылады. Егер баспана сатып алынған бағасынан қымбатқа сатылмаса, құн өсімінен салық төлеу міндеті туындамайды.
Мұраға қалған немесе сыйға берілген жылжымайтын мүлікке қатысты да жеке талаптар қарастырылған. Мұндай жағдайда салық салынатын табысты анықтау үшін мүліктің құны заңнамада белгіленген тәртіппен бағаланады. Сондай-ақ салынып жатқан тұрғын үйлерге талап ету құқығын сатудың өзіндік ерекшеліктері бар.
Жылжымайтын мүлікті сатудан салық салынатын табыс алған азаматтар келесі жылдың 15 қыркүйегіне дейін 270.00 нысанындағы декларацияны тапсырып, 25 қыркүйекке дейін жеке табыс салығын төлеуі тиіс. Демек, 2026 жылы баспана сатудан табыс тапқан азаматтар 2027 жылы есеп береді.
