Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) Ұлттық банкпен бірлесіп, сақтандыру нарығын 2030 жылға дейін дамыту бағдарламасын әзірледі. Құжатта сақтандыру жүйесін жаңғыртуға, халықтың мүлкін қорғауға және нарықтағы бәсекелестікті арттыруға бағытталған 18 бастама қамтылған.
Негізгі өзгерістердің бірі – жылжымайтын мүлікті табиғи апаттардан міндетті сақтандыру жүйесін кезең-кезеңімен енгізу. Бұл жүйе жер сілкінісі, су тасқыны және орман өртінен келетін шығындарды қамтиды.
Алдымен пилоттық жоба Қазақстанның үш облысында іске қосылады. Кейін табиғи апат қаупі жоғары 16 өңірге таратылады.
Сонымен қатар кәсіпкерлердің тұтынушылар алдындағы жауапкершілігін міндетті сақтандыру, шетелдік туристерге арналған сақтандыру полистерін енгізу және ауыл шаруашылығындағы сақтандыру жүйесін кеңейту жоспарланған.
Ерікті сақтандыру саласында да өзгерістер болады. Атап айтқанда, аралас зейнетақы аннуитеттерін дамыту, міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға (МӘМС) қосымша медициналық сақтандыру қызметтерін кеңейту және такафулды қоса алғанда, исламдық сақтандыру өнімдерін енгізу көзделіп отыр.
Тағы бір маңызды жаңалық – сақтандыру жағдайларын рәсімдеу мен төлем алу процесін толықтай онлайн форматқа көшіру.
Жаңа жүйе іске қосылғаннан кейін азаматтар сақтандыру жағдайы туралы қашықтан хабарлап, келтірілген залалды тіркеп, қажетті құжаттарды электронды түрде ұсынып, төлемдерін сақтандыру компаниясының кеңсесіне бармай-ақ ала алады.
Сақтандыру нарығындағы делдалдардың қызметі де қатаң бақылауға алынады. Агенттер мен брокерлердің арнайы тізілімі жасалып, олардың комиссиялық сыйақылары туралы ақпарат ашық жарияланады.
Азаматтар әртүрлі сақтандыру ұсыныстарын салыстыра алуы үшін цифрлық маркетплейстер іске қосылады. Ал сақтандыру тәуекелдерін бағалап, тарифтердің негізділігін қамтамасыз ету мақсатында тәуелсіз актуарлық орталық құрылады.
Бұдан бөлек, сақтандыру компанияларының инвестициялық нарықтағы рөлін күшейту жоспарланған. Әсіресе өмірді сақтандыру саласында жинақталған ұзақ мерзімді қаражатты инвестициялауға басымдық беріледі.
Қазақстан нарығына шетелдік сақтандыру компанияларының кіру талаптары да жеңілдетілмек. Алайда бұл мүмкіндік жоғары кредиттік рейтингі бар сенімді компанияларға беріледі.
Сонымен бірге сақтандыру ұйымдарының қаржылық тұрақтылығына қойылатын талаптар күшейтіледі. Саланы қадағалау жүйесін халықаралық Solvency II стандартына жақындату жоспарланған. Бұл сақтандыру компанияларының тәуекелдерін, капиталының жеткіліктілігін және клиенттер алдындағы міндеттемелерін орындау қабілетін бағалауға мүмкіндік береді.
Бағдарламадағы негізгі өзгерістер жаңа салалық заң жобасына енгізіліп, 2026 жылдың соңына дейін қарауға ұсынылады деп жоспарланып отыр.
