Ұлттық қордан құрылысқа 6,5 триллион теңге бөлінеді
Жолдаудағы басты бастамалардың бірі – еліміздің барлық өңірінде әлеуметтік, көлік және инженерлік инфрақұрылымды ауқымды жаңғырту.
Президент Үкіметке инфрақұрылымды жаңғыртудың кешенді жоспарын әзірлеуді тапсырды. Оның аясында ауруханалар, мектептер, спорт және мәдениет нысандары, автомобиль және теміржолдар, әуежайлар мен коммуналдық желілер салынып, жаңартылмақ.
Бұл жұмыстарға 2029 жылдың соңына дейін Ұлттық қордан шамамен 6,5 триллион теңге бағыттау жоспарланып отыр. Ал 2026 жылдың қалған айлары мен 2027 жылдың алғашқы екі айында әлеуметтік жобаларды бастау үшін 1,5 триллион теңге қарастыру тапсырылды.
Атап айтқанда, өңірлерде 70-ке жуық денсаулық сақтау нысанын, сондай-ақ білім, мәдениет және спорт салаларына арналған шамамен 50 нысанды салу көзделген.
Жобалардың бастапқы тізімі 2026 жылдың соңына дейін дайындалуы тиіс.
Мемлекет басшысы бұл бастаманы «Халықтық құрылыс» деп атауды ұсынды. Оның айтуынша, бағдарлама жүздеген мың жұмыс орнын ашуға, отандық кәсіпорындарды қолдауға және халықтың тұрмыс сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар Президент Ұлттық қор қаржысының тиімді жұмсалуын қатаң бақылауды тапсырды. Құрылысқа қажетті материалдар мен жабдықтарды мүмкіндігінше Қазақстанда өндіруге басымдық берілуі керек.
Тоқаев 2027 жылды Жалпыұлттық ауқымды құрылыс жылы деп жариялауды да ұсынды.
Қазақстан экономикасының көлемі 400 миллиард долларға жуықтайды
Президент Халықаралық валюта қорының болжамына сүйене отырып, 2026 жылы Қазақстанның жалпы ішкі өнімі 400 миллиард долларға жуықтайтынын мәлімдеді.
Ал жан басына шаққандағы ЖІӨ 19 мың доллардан асып, Қазақстан экономикасының көлемі жағынан әлемде 47-орынға көтерілуі мүмкін.
Мемлекет басшысының айтуынша, өңдеу өнеркәсібінің жалпы ішкі өнімдегі үлесі 14 пайыздан асқан. Ұлттық қор активтері мен алтын-валюта резервтерінің жиынтық көлемі 130 миллиард доллардан жоғары.
Президент бұл экономикалық мүмкіндіктерді инфрақұрылымды жаңғыртуға, жаңа өндірістер ашуға және өңірлерді дамытуға бағыттау қажет екенін атап өтті.
Алайда ірі жобаларды тек мемлекеттік қаржы есебінен іске асыру жеткіліксіз. Сондықтан Үкімет жеке инвестицияларды тартуға және ұзақ мерзімді қаржыландыру тетіктерін кеңейтуге тиіс.
Қазақстан ірі халықаралық көлік-логистика орталығына айналуы керек
Тоқаев көлік-логистика саласын дамытуды ел экономикасының стратегиялық бағыттарының бірі ретінде атады.
Оның айтуынша, әлемдік тасымал жүйесіндегі өзгерістер құрлық арқылы өтетін дәліздердің маңызын арттырып отыр. Қазақстан осы мүмкіндікті тиімді пайдалануы қажет.
2027 жылы «Бақты – Аягөз» теміржол желісін пайдалануға беру жоспарланған. Бұл Қытаймен шекарадағы жүк өткізу мүмкіндігін 20 миллион тоннаға арттыруға тиіс.
Сонымен қатар 2026 жылдың тамызында «Арал – Каспий» автомобиль жолының құрылысы басталды. Жоба Транскаспий дәлізінің ұзындығын шамамен мың шақырымға қысқартып, жүк жеткізу мерзімін үш күнге азайтуы мүмкін.
Президент «Көкшетау – Петропавл» тасжолын кеңейтуді де тапсырды.
Бұдан бөлек, 2027 жылы шекарадағы барлық автомобиль өткізу бекеттерін қайта жаңғырту аяқталуы тиіс.
Мемлекет басшысы жолдардың сапасына қатысты жауапкершілікті орталық және жергілікті органдардың бір-біріне ысыра беретінін сынға алды. Осыған байланысты барлық санаттағы автомобиль жолдарының жағдайына жауапкершілікті Үкіметке, нақтырақ айтқанда, Көлік министрлігіне жүктеуді тапсырды.
Астанада жаңа әуежай салынады
Президент авиация инфрақұрылымын дамытуға да тоқталды.
Оның айтуынша, Арқалық әуежайын қалпына келтіру жұмыстары аяқталған. Ал Зайсан, Катонқарағай және Кендірлі әуежайларын пайдалануға беру жоспарланып отыр.
Сонымен қатар 2027 жылы Астанада жаңа әуежайдың құрылысы басталуы тиіс. Жобаға осы саладағы ірі халықаралық компаниялардың бірін тарту көзделген.
Тоқаев Қазақстанның әуе кеңістігі арқылы Еуропа мен Азия арасындағы маңызды бағыттар өтетінін атап өтті. Алайда ел бұл транзиттік мүмкіндіктен жеткілікті экономикалық пайда алып отырған жоқ.
Сондықтан жүк авиациясын, әуежай қызметтерін және логистикалық инфрақұрылымды дамыту қажет.
Президент Air Cargo жеке компаниясының жұмысына да көңілі толмайтынын білдіріп, нақты нәтижелердің жоқтығын сынға алды.
2029 жылға қарай Қазақстанда электр энергиясының тұрақты профициті болуы тиіс
Энергетика саласындағы басты міндеттердің бірі – электр энергиясының тапшылығын жою.
Президенттің айтуынша, Қазақстан жылына 123 миллиард киловатт-сағат электр энергиясын өндіреді. Алайда бұл көлем өнеркәсіпті, цифрлық экономиканы және жаңа инфрақұрылымдық жобаларды дамытуға жеткіліксіз.
Тоқаев қыс мезгілінде көрші елдерден электр энергиясын қымбат бағамен сатып алып, жазда оны әлдеқайда арзан бағамен қайтару тәжірибесін сынға алды.
Сонымен қатар Балқашта жылу электр орталығын салу жобасының жүзеге аспағанын және Түркістан, Қызылорда, Алматы мен Екібастұздағы жаңа энергетикалық нысандардың кешіктіріліп жатқанын атап өтті.
Осыған байланысты Мемлекет басшысы 2029 жылға қарай елде электр энергиясының тұрақты профицитін қамтамасыз етуді тапсырды.
Ол үшін жаңа электр станцияларын салу, қолданыстағы нысандарды жаңғырту, көмір генерациясының заманауи технологияларын және жаңартылатын энергия көздерін дамыту қажет.
Үкіметке 2035 жылға дейінгі бірыңғай ұзақ мерзімді энергетикалық теңгерімді жаңарту міндеті де жүктелді.
«Балқаш» АЭС-інің құрылысын 2027 жылы бастау ұсынылды
Президент атом энергетикасын дамыту мәселесіне жеке тоқталды.
Тоқаев болашақ атом электр станцияларын ұзақ мерзімге уранмен қамтамасыз ету үшін мемлекеттік стратегиялық уран қорын құру мүмкіндігін қарастыруды ұсынды.
Оның бағалауынша, мұндай қор Қазақстандағы атом электр станцияларының қажеттілігін алдағы жүз жыл бойы қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар Мемлекет басшысы «Балқаш» атом электр станциясының құрылысын 2027 жылы бастауды мүмкін деп санайтынын айтты.
Ал «Мойынқұм» АЭС-інің құрылысын жеделдету үшін кешенді ынтымақтастық туралы келісім жасау ұсынылды.
Президент атом энергетикасындағы халықаралық серіктестік тек станция салумен шектелмеуі керектігін атап өтті. Шетелдік компаниялар технологияларды жеткізуге, қазақстандық мамандарды даярлауға және отандық өндірістерді дамытуға да қатысуы тиіс.
Стратегиялық металдардың ұлттық қорын қалыптастыру мәселесі қаралады
Жолдауда геологиялық барлау мен минералдық ресурстарды тиімді пайдалану мәселесі де көтерілді.
Тоқаев дәстүрлі геологиялық барлау тәсілдері қазіргі талаптарға толық жауап бермейтінін айтып, салаға заманауи технологияларды енгізуді тапсырды.
Сонымен қатар аса маңызды металдардың қорын басқарудың ұлттық жүйесін құру ұсынылды.
Мұндай жүйе тау-кен жобаларын ұзақ мерзімді қаржыландыруды және өндірілген өнімге тұрақты сұранысты қамтамасыз ету тетіктерін қамтуы мүмкін.
Үкімет кәсіпкерлермен бірлесіп, 2026 жылдың соңына дейін нақты ұсыныстар әзірлеуі тиіс.
Президент түсті және сирек металдардың ұлттық қорын қалыптастыру мүмкіндігін де қарастыруды тапсырды.
Бұдан бөлек, ол өңірлерде бір-біріне ұқсас өндірістерді ашпас бұрын нарықтағы нақты сұранысты зерттеу қажеттігін атап өтті.
Мысал ретінде Qarmet металлургиялық кәсіпорнын келтіріп, осындай зауыттарды тағы бірнеше өңірде салу жоспарларының экономикалық негіздемесін мұқият тексеру керектігін айтты.
Ауыл шаруашылығын қаржыландыру жүйесі өзгереді
Президент ауыл шаруашылығын дамытуды экономиканың маңызды басымдықтарының бірі ретінде атады.
Оның айтуынша, 2025 жылы аграрлық сала шамамен 6 пайызға өсіп, агроөнеркәсіп кешенінде өндірілген өнім көлемі 15 триллион теңгеге жеткен.
Ал ауыл шаруашылығын жеңілдетілген қаржыландыру көлемі 1 триллион теңгеден 1,5 триллион теңгеге дейін ұлғайған.
Алайда қаржының едәуір бөлігі күнделікті шығындарға және айналым қаражатын толықтыруға жұмсалады. Бұл шаруалардың ұзақ мерзімді инвестициялық жобаларды жүзеге асыру мүмкіндігін шектейді.
Сондықтан Үкіметке аграрлық салаға ұзақ мерзімді қаржы тартудың тиімді тетіктерін әзірлеу тапсырылды.
Президент «Бәйтерек» холдингі тамақ өнеркәсібіндегі жалпы құны 500 миллиард теңгеден асатын перспективалы жобалар тізімін қалыптастырғанын хабарлады.
Сонымен қатар ауыл шаруашылығы техникасын Қазақстанда өндіруді кеңейту және жасанды интеллект технологияларын енгізу қажеттігін айтты.
Тоқаев NVIDIA компаниясының басшысы Дженсен Хуангтың Қазақстан ауыл шаруашылығында жасанды интеллектіні қолдану жөніндегі ұсынысына да тоқталды.
Мемлекет басшысы бұл бағыттағы жұмысты жеделдетуді қолдады.
Су ресурстарын пайдалануға бақылау күшейеді
Президент су тапшылығы мен суды тиімсіз пайдалану мәселесін де көтерді.
Оның айтуынша, суармалы егіншілікті дамыту арқылы дәстүрлі ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін 2–2,5 есе арттыруға болады.
Алайда бұл үшін су үнемдеу технологияларын кеңінен енгізу және инженерлік желілердегі шығынды азайту қажет.
Тоқаев ауызсудың мақсатсыз пайдаланылуына жол бермеуді тапсырды. Атап айтқанда, автокөлік жуу орындарында ауызсудың пайдаланылуына назар аударды.
Сонымен қатар Үкімет Ұлттық су ресурстары ақпараттық жүйесін құру жұмысын аяқтауы тиіс.
Бұл жүйе су қоры мен оны пайдалану туралы нақты мәлімет алуға және тиісті шешімдерді деректер негізінде қабылдауға мүмкіндік береді.
Президент ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеуді де кеңейтуді тапсырды.
Ол Қызылорда облысындағы жүгері мен сояны өңдеу жобаларын, Түркістан облысында қытайлық компанияның қатысуымен құрылып жатқан мақта-тоқыма кластерін мысалға келтірді.
Мал шаруашылығына қатысты Мемлекет басшысы Қазақстанда 71 тауарлы-сүт фермасы іске қосылғанын айтты. Олардың жылдық өндірістік қуаты 462 мың тоннадан асады.
Ал Ақмола облысында шетелдік тәжірибені пайдалана отырып, ет кластері құрылып жатыр.
Шағын бизнеске тексеру жүргізуге үш жылдық мораторий енгізілуі мүмкін
Жолдаудағы кәсіпкерлер үшін маңызды бастамалардың бірі – тексерулерге мораторий енгізу мәселесін қайта қарау.
Президенттің айтуынша, шағын және орта бизнестің жалпы ішкі өнімдегі үлесі 40 пайызға жеткен. Ал негізгі капиталға салынатын инвестициялардағы үлесі шамамен 70 пайызды құрайды.
Соған қарамастан кәсіпкерлер әкімшілік қысымға, айыппұлдарға, жоспардан тыс тексерулерге және банк шоттарының бұғатталуына тап болып отыр.
Тоқаевтың мәліметінше, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында жеке кәсіпкерлер тарапынан анықталған құқық бұзушылықтар саны 34 пайызға азайған. Алайда салынған айыппұлдардың жалпы сомасы шамамен 11 пайызға артқан, ал жоспардан тыс тексерулер саны ондаған есе өскен.
Президент 2020–2023 жылдары қолданылған мораторий тәжірибесін еске салып, оның тиімді болғанын атап өтті.
Осыған байланысты ол Үкімет пен Құрылтай депутаттарына 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап микро және шағын кәсіпкерлік субъектілерін тексеруге үш жылдық мораторий енгізудің орындылығын талқылауды ұсынды.
Бұл бастама әзірге қабылданған шешім емес. Тиісті органдар бұрынғы мораторийдің оң және теріс салдарын зерделеп, нақты ұсыныстар дайындауы тиіс.
Сонымен қатар Президент экономикалық құқық бұзушылықтарды қылмыстық сипаттан арылту жұмысын жалғастыруды тапсырды.
Ол отандық өндірушілердің ішкі нарыққа шығуына жасанды кедергілер қойылатынын және импорттық тауарлардың құны кей жағдайда әдейі төмендетілетінін де сынға алды.
Салық кодексінің жекелеген нормалары қайта қаралады
Президент жаңа Салық кодексін қолдану барысында бірқатар қиындық туындағанын айтты.
Атап айтқанда, кейбір нормалардың екіұшты түсіндірілуі кәсіпкерлерге қосымша жүктеме түсіріп, салық міндеттемелерін орындауда белгісіздік туғызады.
Осыған байланысты Үкіметке бизнес өкілдерімен кеңес өткізіп, заңнамаға нақты түзетулер әзірлеу тапсырылды.
Мемлекет басшысы салық заңнамасы экономиканың нақты жағдайына сәйкес болуы керектігін атап өтті.
Сонымен бірге ережелерді жиі өзгерту кәсіпкерлер мен инвесторларға қолайсыздық туғызатынын ескертті.
Сондықтан енгізілетін түзетулер жан-жақты талқыланып, қолданыстағы қайшылықтарды жоюға бағытталуы тиіс.
Ауқатты азаматтарға жоғары салық мөлшерлемесін енгізу ұсынылды
Тоқаев салық салудағы әділдік мәселесіне де назар аударды.
Президент ірі байлығы бар азаматтарға жоғары салық мөлшерлемесін енгізу мүмкіндігін талқылайтын уақыт келгенін мәлімдеді.
Алайда ол бұл бастама заңды жолмен алынған мүлікке шектеу қоюды немесе меншік құқығын қайта қарауды білдірмейтінін атап өтті.
Үкімет пен Құрылтай депутаттары мәселені зерделеп, тиісті ұсыныстар әзірлеуі керек.
Жоғары салық мөлшерлемесінің нақты көлемі, оны қолдану шарттары мен мерзімі әзірге жарияланған жоқ.
Сонымен қатар Президент салықтық әкімшілендіруге жасанды интеллект пен цифрлық технологияларды кеңінен енгізуді тапсырды.
Қазақстанда жаңа Азаматтық кодекс әзірленеді
Мемлекет басшысы қолданыстағы Азаматтық кодексті жаңарту қажеттігін де көтерді.
Оның айтуынша, бұл құжат 1990-жылдары, Қазақстанда нарықтық экономика институттары қалыптаса бастаған кезеңде қабылданған.
Содан бері экономикалық қатынастар, технологиялар және кәсіпкерлік саласы айтарлықтай өзгерді.
Әсіресе цифрлық платформалардың, жасанды интеллектінің және жаңа қаржы құралдарының дамуы заманауи құқықтық негізді талап етеді.
Осыған байланысты Президент жаңа Азаматтық кодекс әзірлеуді ұсынды.
Құрылтай депутаттары мен Үкімет бұл жұмысқа дереу кірісуі тиіс.
Тоқаев жаңа кодекстің 2027 жылдың соңына дейін қабылданғанын қалайтынын айтты.
Алатауда арнайы сот жүйесін құру ұсынылды
Президент Алатау қаласының инвестициялық әлеуетіне жеке тоқталды.
Оның айтуынша, қала халықаралық инвесторлар үшін тартымды орталыққа айналуы үшін құқықтық қорғау тетіктері тиімді әрі түсінікті болуы қажет.
Сондықтан Алатауда арнайы сот жүйесін құру ұсынылды.
Коммерциялық дауларды ағылшынның жалпы құқық қағидаттарына негізделген Инвестициялық сот қарауы мүмкін.
Ал қаланың арнайы құқықтық режиміне қатысты өзге мәселелер Азаматтық соттың құзыретіне беріледі.
Үкімет 2027 жылдың қаңтар айының соңына дейін «Алатау қаласының арнайы құқықтық режимі туралы» Конституциялық заңға тиісті өзгерістерді Құрылтай қарауына енгізуі тиіс.
Сонымен қатар Президент инвесторлармен жұмыс істеу жүйесін жетілдіріп, мемлекеттік органдар арасындағы қайталанатын функцияларды қысқарту қажеттігін айтты.
Қазақстанда халықтық цифрлық экономика қалыптастырылады
Жолдаудың маңызды бағыттарының бірі – цифрлық трансформация.
Президенттің айтуынша, Қазақстанда Digital Qazaqstan стратегиясы аясында негізгі цифрлық инфрақұрылым қалыптасып жатыр.
Қазір елде екі суперкомпьютер іске қосылған, ал үшіншісін 2026 жылдың соңына дейін пайдалануға беру жоспарланған.
Сондай-ақ Каспий теңізінің түбімен талшықты-оптикалық байланыс желісін тарту аяқталған және деректерді өңдеу орталықтарының құрылысы жалғасып жатыр.
Алайда Тоқаев цифрландырудың нақты экономикалық нәтижесі әрдайым байқала бермейтінін сынға алды.
Оның айтуынша, кейбір мемлекеттік органдар цифрлық өзгерістерді бұрынғы процестерді автоматтандырумен немесе қымбат бағдарламалық қамтамасыз етуді сатып алумен ғана шектейді.
Президент цифрлық технологиялар азаматтардың табысын арттыруға және кәсіпкерлік мүмкіндіктерін кеңейтуге қызмет етуі тиіс екенін атап өтті.
Осыған байланысты Үкіметке 2026 жылдың соңына дейін цифрлық жұмыспен қамтудың жеңілдетілген құқықтық режимін қалыптастыру тапсырылды.
Әсіресе ауыл тұрғындарына цифрлық платформалар арқылы заңды табыс табуға мүмкіндік беру көзделіп отыр.
2027 жылы бірнеше өңірде ауыл кәсіпкерлеріне өнімдерін өткізуге көмектесетін цифрлық жобалар пилоттық режимде іске қосылуы тиіс.
Президент активтерді токенизациялау, блокчейн және жасанды интеллект технологияларын да дамытуды ұсынды.
Оның пікірінше, мұндай құралдар азаматтарға кәсіпорындардың үлесіне иелік етуге, ал бизнеске қаржыны делдалсыз тартуға жаңа мүмкіндік бере алады.
Банктер нақты экономиканы көбірек қаржыландыруы тиіс
Тоқаев ірі инфрақұрылымдық және өндірістік жобаларды жүзеге асыру үшін ұзақ мерзімді қаржы қажет екенін атап өтті.
Оның айтуынша, Қазақстан банктерінің активтері 75 триллион теңгеден асқан, ал депозиттер көлемі 52 триллион теңгеге жеткен.
Салымдардың 78 пайызы ұлттық валютада сақталады.
Президент бұл қаржының едәуір бөлігін нақты экономиканы дамытуға бағыттау қажеттігін айтты.
Атап айтқанда, банктер өнеркәсіп кәсіпорындары мен кәсіпкерлерге инвестициялық несие беруді кеңейтуі тиіс.
Сонымен қатар Үкіметке банктердің, даму институттарының, халықаралық қаржы ұйымдарының және Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының қатысуымен ұзақ мерзімді қаржыландыру тетіктерін әзірлеу тапсырылды.
Бұдан бөлек, капитал нарығын дамыту және кәсіпорындардың биржа арқылы қаржы тарту мүмкіндіктерін кеңейту көзделіп отыр.
Инфляциямен күрес күшейтіледі
Президент халықтың нақты табысын арттыру мемлекеттік саясаттың басты міндеттерінің бірі екенін айтты.
Алайда инфляция әлі де жоғары деңгейде қалып, азаматтардың сатып алу қабілетіне әсер етіп отыр.
Сондықтан Үкімет пен Ұлттық банкке бағаның өсуін тежеу бағытында үйлесімді жұмыс жүргізу тапсырылды.
Сонымен қатар бюджет қаражатын тиімді пайдалану, мемлекеттік шығындарды жоспарлауды жетілдіру және жасанды интеллект көмегімен тиімсіз шығыстарды анықтау қажеттігі айтылды.
Президент мемлекеттік қазынашылық жүйесін цифрландыруды аяқтап, бюджет қаражатын басқарудың бірыңғай автоматтандырылған жүйесін құруды тапсырды.
Ең төменгі жалақы 110 мың теңгеге дейін көтеріледі
Жолдаудағы халық үшін маңызды шешімдердің бірі – ең төменгі жалақы мөлшерін арттыру.
Президент 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап ең төменгі жалақыны 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге дейін көтеруді тапсырды.
Осылайша көрсеткіш 25 мың теңгеге немесе шамамен 29,4 пайызға өседі.
Мемлекет басшысының бағалауынша, бұл өзгеріс шамамен 1,8 миллион адамның табысына әсер етеді.
Олардың арасында бюджет қаражаты есебінен еңбекақы алатын 370 мыңнан астам қызметкер бар.
Дегенмен бұл барлық қызметкердің жалақысы бірдей мөлшерде өседі дегенді білдірмейді. Әңгіме заңмен белгіленетін ең төменгі еңбекақы мөлшерін өзгерту туралы болып отыр.
77 мыңнан астам медицина қызметкерінің жалақысы 40 пайызға дейін өседі
Президент алғашқы медициналық-санитариялық көмек көрсету жүйесін жетілдіруді де тапсырды.
Атап айтқанда, 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап учаскелік медицина қызметкерлерінің жалақысын үздіксіз еңбек өтіліне қарай 40 пайызға дейін көтеру көзделген.
Бұл шара 77 мыңнан астам медицина қызметкерін қамтуы тиіс.
Сонымен қатар жалпы практика дәрігерлерінің өкілеттігін кеңейту және алғашқы медициналық көмекті қаржыландыруды кезең-кезеңімен ұлғайту қажеттігі айтылды.
Сегіз перинаталдық орталық пен жеті балалар ауруханасы салынады
Тоқаев Қазақстандағы демографиялық өзгерістерге назар аударды.
Президент келтірген мәліметке сәйкес, елімізде шамамен жеті миллион бала тұрады. Бұл жалпы халықтың 34 пайызына тең.
Жыл сайын 330 мыңнан астам бала дүниеге келеді. Сондықтан заманауи медициналық мекемелерге деген сұраныс артып отыр.
Осыған байланысты елімізде сегіз жаңа перинаталдық орталық салу жоспарланған.
Сонымен қатар Атырау, Ақтөбе, Алматы, Шымкент, Қаскелең, Семей және Ақтау қалаларында жеті көпбейінді балалар ауруханасын салу көзделген.
Астанада тағы екі медициналық нысан бой көтеруі тиіс.
Президент мұндай жобаларға бюджет қаражатымен қатар жеке инвестицияларды да тартуды тапсырды.
Әлеуметтік көмек шынымен мұқтаж азаматтарға берілуі тиіс
Мемлекет басшысы әлеуметтік қолдау жүйесін қайта қарау қажеттігін айтты.
Оның пікірінше, өткен жылдары мемлекеттік төлемдер мен жеңілдіктердің кеңеюі кей жағдайда қаржының тиімсіз жұмсалуына алып келген.
Президент әлеуметтік көмекті ең алдымен оған шын мәнінде мұқтаж азаматтарға бағыттау керектігін атап өтті.
Алайда өзгерістерді асығыс енгізуге болмайтынын ескертті.
Жаңа тетіктер алдын ала жан-жақты зерттеліп, олардың халыққа ықпалы бағалануы және пилоттық режимде тексерілуі тиіс.
Тек тиімділігі дәлелденгеннен кейін ғана мұндай өзгерістерді бүкіл ел аумағында қолдануға болады.
Сонымен қатар Жолдау барысында нақты бір жәрдемақыны немесе жеңілдікті алып тастау туралы шешім жарияланған жоқ.
Ерекше білім беру қажеттілігі бар балаларға жағдай жасалады
Президент инклюзивті білім беруді дамыту мәселесіне де тоқталды.
Оның айтуынша, Қазақстанда ерекше білім беру қажеттілігі бар 237 мыңнан астам бала бар.
Бұл балаларға арналған инфрақұрылым барлық өңірде бірдей дамымаған.
Сондықтан Үкімет пен әкімдіктерге ауқымды құрылыс бағдарламасы аясында инклюзивті білім беру нысандарына ерекше назар аудару тапсырылды.
Сонымен қатар бейінді мамандар тапшылығын азайтып, балалардың даму ерекшеліктері мен ауруларын ерте анықтау жүйесін жетілдіру қажет.
Президент бұл жұмысқа «Қазақстан халқына» қорын белсенді тартуды ұсынды.
Мұғалімдерді артық есеп пен қысымнан қорғау тапсырылды
Тоқаев білім беру жүйесіндегі әкімшілік жүктемені азайту мәселесін көтерді.
Оның айтуынша, қағаз түріндегі есептіліктің орнына көптеген цифрлық платформаны толтыру міндеті келгенімен, мұғалімдердің жұмысы жеңілдемеген.
Соның салдарынан педагогтер сабақ беруге қатысы жоқ міндеттерге көп уақыт жұмсайды.
Президент мұғалімнің басты міндеті сапалы білім беру және бала тәрбиелеу екенін атап өтіп, артық есептілікті қысқартуды тапсырды.
Сонымен қатар мектеп оқушылары тарапынан педагогтерге дөрекілік көрсету және күш қолдану жағдайларына назар аударды.
Мемлекет басшысы мұндай әрекеттерге жол беруге болмайтынын айтып, Оқу-ағарту министрлігіне мәселені ерекше бақылауға алуды тапсырды.
Мемлекеттік басқару жүйесі ауқымды реформаланады
Президент жаңа Конституция күшіне енгеннен кейін мемлекеттік басқару жүйесін де жаңарту қажеттігін мәлімдеді.
Реформа Үкіметтен бастап ауыл әкімдіктеріне дейінгі барлық деңгейді қамтуы тиіс.
Ең алдымен мемлекеттік органдардың жұмыс тиімділігін арттыру, қайталанатын өкілеттіктерді жою және артық бюрократиялық рәсімдерді қысқарту қажет.
Сонымен қатар жасанды интеллект пен цифрлық технологияларды басқару процестеріне кеңінен енгізу тапсырылды.
Тоқаев мемлекеттік қызметшілердің кәсіби даярлығына да назар аударып, мемлекеттік қызметтің жаңа этикалық қағидаттарын әзірлеуді ұсынды.
Оның айтуынша, мемлекеттік қызметші Конституцияны басшылыққа алып, заңды сақтауы, жоғары біліктілікке ие болуы және ел мүддесіне адал қызмет етуі тиіс.
Президент Әкімшілігіне 2027 жылғы 1 маусымға дейін мемлекеттік басқару жүйесін реформалаудың кешенді жоспарын ұсыну тапсырылды.
Қазақстанның ұзақ мерзімді даму стратегиясы әзірленеді
Мемлекет басшысы қолданыстағы ұлттық жоспарлар мен стратегияларды қайта бағалау қажеттігін айтты.
Оның пікірінше, Қазақстан жаңа тарихи кезеңге аяқ басып отыр. Сондықтан елдің ұзақ мерзімді даму басымдықтарын нақтылау маңызды.
Осыған байланысты Президент Әкімшілігі мен Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігіне бір жыл ішінде жаңа стратегиялық құжат әзірлеу тапсырылды.
Бұл жұмысқа ғылыми ұйымдар, соның ішінде Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институты тартылуы тиіс.
Президент Құрылтай депутаттарына да құжатты әзірлеуге қатысуды ұсынды.
2027 жыл Жалпыұлттық ауқымды құрылыс жылы болуы мүмкін
Жолдауды қорытындылай келе, Тоқаев 2027 жылды Жалпыұлттық ауқымды құрылыс жылы деп жариялауды ұсынды.
Бұл бастама аясында еліміздің барлық өңірінде жолдар, әуежайлар, вокзалдар, ауруханалар, оңалту орталықтары, спорт кешендері, кітапханалар, шығармашылық және ғылыми орталықтар салу және жөндеу көзделіп отыр.
Сонымен қатар тұрғын үй құрылысы да мемлекеттік саясаттың маңызды бағыттарының бірі болып қала береді.
Президент ауқымды инфрақұрылымдық жаңғыртуды жаңа өндіріс орындарын ашумен және цифрлық экономиканы дамытумен байланыстыру қажеттігін айтты.
Оның пікірінше, мұндай тәсіл халықтың тұрмыс сапасын жақсартып қана қоймай, ел экономикасына ұзақ мерзімді серпін береді.
Мемлекет басшысы жобаларды мұқият іріктеуді, сенімді мердігерлерді тартуды және құрылыс жұмыстарының барлық кезеңіне бақылауды күшейтуді тапсырды.
Президент реформалардың түпкі мақсатын атады
Жолдаудың соңында Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның стратегиялық мақсаты Әділетті, Қуатты, Таза және Өркениетті мемлекет құру екенін атап өтті.
Президенттің айтуынша, әлем үлкен мүмкіндіктермен қатар күрделі сын-қатерлер кезеңіне аяқ басты. Мұндай жағдайда мемлекет туындаған мәселелерге жауап берумен ғана шектелмей, алдағы өзгерістерге алдын ала дайындалуы қажет.
Тоқаев жүргізіліп жатқан реформалардың басты нәтижесі халықтың әл-ауқатының артуы болуы тиіс екенін айтты.
Сонымен қатар экономиканы дамыту, инфрақұрылымды жаңғырту және мемлекеттік бағдарламаларды іске асыру қоғамдағы бірлік пен жауапкершілікке тікелей байланысты екенін атап өтті.
Президент заңдарды және мемлекеттік институттарды жетілдірумен қатар қоғамдық сананы өзгерту, заңға құрметті арттыру және жауапты азаматтық мәдениетті қалыптастыру маңызды екенін жеткізді.
Осы тұрғыда ол «Адал азамат» идеологиясы мен «Заң және тәртіп» қағидатының маңызына тоқталды.
Мемлекет басшысының пікірінше, отансүйгіштік ең алдымен адал еңбек етуден, заңды сақтаудан және ел дамуына нақты үлес қосудан көрінуі керек.
Президент Қазақстанның болашағы үшін білім, ғылым, инженерия, медицина және заманауи технологиялар саласында білікті мамандар даярлау маңызды екенін атап өтті.
Алдағы жылдары жарияланған жоспарларға сәйкес, елімізде инфрақұрылымды ауқымды жаңғырту, өнеркәсіп өндірісін кеңейту, энергетика саласын дамыту және цифрлық экономиканың жаңа моделіне көшу көзделіп отыр.
Дегенмен бастамалардың едәуір бөлігін жүзеге асыру үшін заңнамалық шешімдер қабылдау, мемлекеттік бағдарламалар әзірлеу, жеке инвестициялар тарту және берілген тапсырмалардың орындалуын жүйелі бақылау қажет.
Осылайша, 28 қазандағы Президент Жолдауында халық табысын арттырудан бастап энергетикалық қауіпсіздікті нығайтуға, салық заңнамасын жетілдіруге, кәсіпкерлікті қолдауға және мемлекеттік басқару жүйесін реформалауға дейінгі негізгі міндеттер айқындалды.
