23 тамызға белгіленген тарихи оқиға — Құрылтай сайлауы қарсаңында көптен күткен теледебат өтті. «Jibek Joly» телеарнасының эфирі әр партиядан екі өкіл қатысқан ашық әрі өткір полемика алаңына айналды. Сарапшылар бұл эфирді динамикасы мен саяси тереңдігі жағынан ең үздік ұйымдастырылған дебаттардың бірі деп бағалады.
Кештің басты тақырыбы — «Заң және тәртіп». Спикерлер сайлаушыларға дәл осы призма арқылы ой салды. Эфирдің жаңалығы «Әділет» партиясының тандемі — Мәди Мырзағараев пен Айжан Аймағанова болды. Көрермендердің есінде Айжан Аймағанованың жол камералары мен айыппұлдар туралы сұраққа берген ашық жауабы ерекше қалды. Ол мемлекеттің басты міндеті — жазалау жүйесін кеңейту емес, құқықтық мәдениетті қалыптастыру екенін атап өтті.
«Президентіміз айтқандай: “Біз әр түрліміз, бірақ теңбіз”. Біз әртүрлі тілде сөйлеп, әртүрлі пікірде болуымыз мүмкін, бірақ бізді келіспеушіліктерімізден биік тұратын нәрселер бар. Ол — біздің ел, оның қауіпсіздігі, тәуелсіздігі және балаларымыздың болашағы. Конституция мен заңдарды сақтау — бізді біріктіріп, тең ететін нәрсе. Камераларды жазалау құралы деп қабылдамауымыз керек, бұл — қауіпсіздік мәселесі. ІІМ дерегінше, жол-көлік оқиғаларының 90%-ына жүргізушілер кінәлі. Оның артында өмір, тағдыр, отбасы тұр. Біз камера санын көбейтіп, айыппұл арқалату туралы емес, адамның заңды камера үшін емес, ішкі сенімімен сақтауы туралы айтып отырмыз. Бұл — “Әділет” партиясының бағдарламасының негізі. Әділетті Қазақстанда бірге құрайық!» — деп түйіндеді Айжан Аймағанова.
«Ақ жол» партиясының өкілдері Бек-Мұхамед Жаукебаев пен Ермек Әбілдин жаңа Салық кодексін шағын бизнеске қысым жасайды деп сынады. Спикерлер өздері әзірлеген заңдарды еске салып, жемқорларға шетелге шығуға тыйым салу және азаматтардың жалғыз баспанасын тартып алуға жол бермеу бастамаларын алға тартты.
«”Ақ жол” Демократиялық партиясы үшін заң үстемдігі — құр сөз емес, жыл сайынғы атқарылған жұмыс. Біз жай уәде бермейміз, іспен дәлелдейміз. Біз бастамаларымыздың жаңа халықтық конституцияның бөлігі болуына қол жеткіздік. Жеке тұлғалардың банкроттығы туралы заңның авторларымыз. Біз сыбайлас жемқорлардың шетелге шығуына 10 жылға тыйым салуды және жалғыз баспананы тартып алуға мүлде тыйым салуды ұсынамыз. “Respublica”-ның жалаң ұрандарынан бөлек, бізде нақты тетіктер бар. ОСДП-дан айырмашылығымыз — “Ақ жол” либералды экономиканы таңдайды», — деді партия өкілдері.
«Байтақ» пен Қазақстан Халық партиясы (ҚХП) арасындағы сөз сайысында «жасылдар» өкілі оппоненттерінен тарихи тұлғаларға құқықтық баға беруді талап етті.
«Қызыл кумирлеріңізге, атап айтқанда Иосиф Сталин мен Филипп Голощекинге құқықтық баға беріңіздерші. Олар біздің елге тікелей әсер етті. Мұны сіздерден естімедік, біз бұны талап ете береміз. Идеологияларыңызды түсінгіміз келеді», — деп мәселе көтерді «Байтақ» спикерлері.
ҚХП бұған «тарихтың шартты райы жоқ» деп жауап беріп, өз кезегінде «Байтақ»-тың табысты түсіндіре алмаған шенеуніктерді автоматты түрде кінәлі деп тану бастамасын сынға алды.
«Respublica» (Олжас Күспеков пен Динара Шүкіжанова) жеке меншік құқығының қол сұғылмайтындығын алға тартты.
«Біз дауыс берген Конституцияда жеке меншік құқығы қол сұғылмайтын болып бекітілген. Біз оның маңызы туралы кеңірек айтамыз. Жеке меншік құқығы тек ірі кәсіпорындарға ғана емес, сіздің үйіңізге, көлігіңізге, пәтеріңізге де қатысты. Ол Конституциямен қорғалуы тиіс», — деді «Respublica» кандидаттары.
Телевизиялық кездесудің жарқын қорытындысы интерактивті көрермендер дауыс беруінің нәтижесі болды. «Әділет» партиясы көрермендер дауысының 60,6%-ын жинап, сөзсіз көшбасшы атанды. Екінші орында 15,1% көрсеткішпен «Ауыл» партиясы сенімді тұрақтаса, үздік үштікті «Respublica» (10,2%) түйіндеді. Одан кейінгі орындарда ОСДП (3,9%) мен «Ақ жол» (3,5%) партиялары орналасты.
Дайындаған:
«Әділет» партиясының баспасөз қызметі.
«Әділет» партиясы» ҚБ сайлау қорының қаражаты есебінен төленді.
Тапсырыс беруші: Н.Т. Мыңжасаров.
