Мемлекет басшысы екі елді ұзыннан-ұзақ ортақ шекара мен сан ғасырлық тату көршілік тарихы байланыстыратынын атап өтті.
«Қазақтың белгілі «Жолы бірдің — жүгі бір» деген сөзі бар. Екі ел арасындағы дәл осындай қарым-қатынас халықтарымыздың түбегейлі мүдделеріне сай келеді және бүкіл Еуразия кеңістігіндегі бейбітшілік пен тұрақтылықтың маңызды факторы саналады», — деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Президент ҚХР Төрағасы Си Цзиньпинге Қазақстанға деген ізгі ниеті үшін алғыс білдірді. Оның айтуынша, тұрақты саяси диалог қазақ-қытай стратегиялық серіктестігінің берік негізіне айналды.
Бүгінде екі мемлекеттің ынтымақтастығы сауда, инвестиция, энергетика, көлік, өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, цифрландыру, медицина, ғылым, білім және мәдениет салаларын қамтиды.
Қытай Қазақстанның сыртқы сауда серіктестері арасында бірінші орында тұр. Екіжақты сауда көлемі жаңа рекордтық көрсеткіштерге жетіп келеді.
Тоқаев көлік пен логистиканы өзара ықпалдастықтың негізгі бағыттарының бірі деп атады. Шығыс пен Батыстың арасында орналасқан Қазақстан қытайлық серіктестерімен бірге Еуразия ауқымындағы көлік-логистикалық инфрақұрылымды дамытып жатыр.
«Бір белдеу, бір жол» бастамасын жүзеге асыру, Транскаспий халықаралық көлік бағытын дамыту, жаңа теміржол желілерін салу, құрғақ порттар мен терминалдарды кеңейту және шекаралық инфрақұрылымды жаңғырту Азия мен Еуропа арасында жаңа көлік байланыстарын қалыптастырады.
Ынтымақтастықта Орта дәліз деп те аталатын Транскаспий халықаралық көлік бағытына ерекше мән беріліп отыр.
«Ортақ міндетіміз — бұл бағытты барынша бәсекеге қабілетті ету. Сондықтан «ақылды кеденді» енгізуге, құжат айналымын цифрландыруға, ақпараттық жүйелерді үйлестіруге және шекаралық рәсімдерді автоматтандыруға айрықша мән береміз», — деді Президент.
Мемлекет басшысының айтуынша, Қазақстан мен Қытай арасындағы ықпалдастық жаңа сапалы деңгейге көтеріліп, экономиканың дәстүрлі салаларымен қатар цифрлық технологияларды да қамтып келеді.
Тоқаев Қытайдың жасанды интеллект, робот техникасы, цифрлық шешімдер, жаңа энергия көздері және жоғары технологиялық өндіріс салаларында жетекші орын алатынын атап өтті. Қазақстан өз кезегінде жедел цифрлық трансформация бағытын таңдады. Елде 2026 жыл Цифрландыру және жасанды интеллект жылы болып жарияланды.
Президент жуырда Шанхайда өткен Дүниежүзілік жасанды интеллект конференциясына қатысу барысында Қытайдың жетекші технологиялық компанияларының басшыларымен кездесті. Тараптар цифрлық экономика, зияткерлік өндіріс, электронды сауда, ғылыми зерттеулер және мамандар даярлау салаларындағы бірлескен жобаларға қызығушылық танытты.
«Технологиялық ықпалдастық қазақ-қытай ынтымақтастығының жаңа кезеңіндегі ең маңызды бағыттардың біріне айналуы мүмкін», — деді Тоқаев.
Президент жасанды интеллект бүкіл адамзаттың дамуына қызмет етуге тиіс екенін атап өтті. Оның пікірінше, мемлекеттер заманауи технологияларға, білімге және есептеу ресурстарына әділ қол жеткізуі қажет.
2026 жылғы шілдеде Қазақстан Жасанды интеллект саласындағы ынтымақтастық жөніндегі дүниежүзілік ұйымның негізін қалаған 29 мемлекеттің қатарына енді. Тоқаевтың айтуынша, бұл жасанды интеллект саласындағы ашық әрі тиімді халықаралық ықпалдастық жүйесін құру жолындағы маңызды қадам болды.
Сұхбатта Қазақстан мен Қытайдың халықаралық аренадағы ынтымақтастығына да ерекше назар аударылды. Екі мемлекет БҰҰ-ның орталық рөлін нығайту, халықаралық құқық нормаларын сақтау, медиацияны дамыту, көпжақты ықпалдастық және қақтығыстарды бейбіт жолмен реттеу мәселелері бойынша ұқсас ұстанымда.
Тоқаев Қазақстанның «Бір Қытай» саясатын берік ұстанатынын және мемлекеттердің аумақтық тұтастығын сақтауды қолдайтынын растады. Астана Бейжіңмен БҰҰ, ШЫҰ, АӨСШК және «Орталық Азия — Қытай» форматы аясындағы үйлестіруді жалғастырады.
Шанхай ынтымақтастық ұйымының 25 жылдығына тоқталған Президент ұйымның өзара сенімге, теңдікке, диалогке, мәдени әралуандықты құрметтеуге және бірлесіп дамуға негізделген «Шанхай рухын» сақтай алғанын атап өтті.
2027 жылы Қазақстан мен Қытай арасында дипломатиялық қарым-қатынас орнағанына 35 жыл толады. Саяси және экономикалық ықпалдастықпен қатар екі ел азаматтары арасындағы байланыстар да белсенді дамып келеді. 2026 жылы өтіп жатқан Қазақстан мен Қытай мәдениетінің тоғыспалы жылы — соның бір дәлелі.
Бүгінде ондаған мың қазақстандық студент ҚХР-да білім алып жүр. Сонымен қатар Қазақстан университеттерін таңдайтын Қытай азаматтарының саны артып келеді. Қазақстанда Қытайдың жетекші жоғары оқу орындарының филиалдары мен «Лу Бань шеберханалары» жұмыс істейді, академиялық ұтқырлық және университетаралық ынтымақтастық бағдарламалары кеңейтілуде.
Өзара визасыз режимнің енгізілуі туризмнің дамуына да серпін берді. 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанға Қытайдан 962 мың турист келген. Бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 47 пайызға көп.
«Біз қытайлық достарымызға Қазақстанды бар әралуандығымен таныстырғымыз келеді. Заманауи Астана мен көне Түркістанды, Алматының таулары мен Маңғыстаудың бірегей табиғатын, Ұлы дала мен Ұлы Жібек жолының мұрасын, музыкамызды, ұлттық аспаптарымызды, тағамдарымыз бен қонақжайлық дәстүрімізді көрсеткіміз келеді», — деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
