Тәуелсіз әрі әділ сот жүйесі «Заң және Тәртіп» конституциялық қағидатын іске асырудың басты құралына айналуы тиіс. «Әділет» партиясының сайлауалды бағдарламасына пікір білдірген сарапшы Дидар Болатов осындай ой айтты.
Ол 2026 жылдың 15 наурызындағы республикалық референдумда қабылданған жаңа Конституцияның елімізде 1 шілдеден бастап күшіне енгенін еске салды. Ата заңның кіріспесінде «Заң және Тәртіп» қағидаты нақты бекітіліп, заң үстемдігі мен құқықтық тәртіпті қамтамасыз ету мемлекет қызметінің негізгі бағыттарының бірі ретінде айқындалған.
Болатовтың сөзінше, заңдылық туралы сөз қозғағанда, ең алдымен мәселеге құқық үстемдігі тұрғысынан қарау қажет. Осы орайда ол заңның орындалуындағы сот билігінің ерекше рөлін атап өткен белгілі қазақстандық құқықтанушы Нағашбай Шәйкеновтің еңбектерін мысалға келтірді.
«Заңның өзі – үнсіз заң. Ал сөйлейтін заң – ол сот», – деп сарапшы құқықтанушының сөзін дәйек етті.
Бұдан бөлек, Болатов Венеция комиссиясының құқық үстемдігіне қатысты баяндамасына назар аудартып, онда тәуелсіз әрі әділ сот құқықтық мемлекеттің ең маңызды элементтерінің бірі ретінде көрсетілгенін айтты.
«Әділет» партиясының сайлауалды бағдарламасын талдай келе, сарапшы құжатта «Заң және Тәртіп» бағыты жеке басымдық ретінде белгіленгенін байқаған. Атап айтқанда, бағдарламада «Әділ әрі қолжетімді сот төрелігі» деген арнайы бөлім қарастырылған.
Болатовтың бағалауынша, тәуелсіз әрі тиімді сот жүйесі құқықтық мемлекеттің іргетасы екені туралы бағдарламаның тезисі Конституция ережелеріне де, құқық үстемдігін түсінудегі халықаралық тәжірибеге де толық сай келеді.
««Заң және Тәртіп» конституциялық қағидатын іс жүзінде жүзеге асырудың негізгі кілті де дәл осы тұста жатыр», – деп баса айтты ол.
Сонымен қатар сарапшы бұл ұғымды тек қатаң тыйымдар мен міндетті талаптар жиынтығы ретінде қабылдауға болмайтынын ескертті.
«Құқықтық мемлекеттегі «Заң және Тәртіп» – ол тек азаматтардың заңға бағынуы ғана емес. Бұл – билік әрекеттерінің заңдылығы, құқықтық айқындық, озбырлыққа жол бермеу, адам құқықтарын қорғау және ең бастысы, сол құқықтарды тәуелсіз әрі әділ сотта қорғап қалудың нақты мүмкіндігі», – деді Дидар Болатов.
Оның пікірінше, алдағы уақытта «Заң және Тәртіп» қағидатының тек қағаз жүзінде ғана емес, күнделікті өмірде қалай орындалып жатқанын дәл осы өлшемдер арқылы бағалау қажет.
Дайындаған: «Әділет» партиясының баспасөз қызметі.
«Әділет» партиясы» ҚБ сайлау қоры қаражатынан төленді.
Тапсырыс беруші: Минжасаров Н.Т.
