Jibek Joly телеарнасында жаңартылған «екіге екі» форматында өткен үшінші сайлауалды дебат саяси трендтің өзгергеніне дәлел. Заңдылық пен құқықтық тәртіптің негізгі тақырыбы эфирді спикерлердің мықтылығын сынайтын қатаң майданға айналдырды, мұнда табысқа жетудің басты факторы қатысушылардың институционалдық тереңдігі мен практикалық тәжірибесі болды. Осы орайда саясаттанушылар «Әділет» партиясы кандидаттарының сөзін нақты заңдық айғақтардың құрғақ уәделерден қалай үстем түсетінінің айқын мысалы ретінде атап өтті. Айыптау мен қорғау бір арнада Партияның дебатқа экс-прокурор Айжан Аймағанова мен Республикалық адвокаттар алқасының төрағасы Мәди Мырзағараевты шығару туралы кадрлық шешімін сарапшылар бүкіл науқандағы ең ұтымды политтехнологиялық қадамдардың бірі деп отыр. Тікелей эфирде жай ғана қарсыластар емес, құқықтық жүйенің екі іргелі процессуалдық рөлі — мемлекеттік айыптау мен қорғау тоғысты. Саясаттанушы Данияр Әшімбаев бұл тандемнің жоғары деңгей көрсеткенін айрықша атап өтті:
«Дебат «Әділеттің» мықты позициясын тағы да дәлелдеді, негізі, атауының өзі фаворит-партияны бұл мәселеде белсендірек болуға міндеттейді. «Әділеттің» атынан екі қызықты тұлға — прокурор Аймағанова мен адвокат Мырзағараев шықты… Нәтижесінде кәсіби-практиктердің таңқаларлықтай мықты тандемі құрылды. Партия бағдарламасы бір жағынан заңдылықты нығайтуға, екінші жағынан мемлекет пен қоғамның құқықтық мәдениетін дамытуға бағытталған Президент идеяларын үйлесімді түрде өрбітеді».
Саясаттанушы Эдуард Полетаев та жалпылама сөздерден бас тарту партиялық «екілікке» қарсыластарын жеңуге көмектескенін айтады:
«Сот пен құқық қорғау жүйесі туралы сұрақтарға олар басқаларша жаттанды сөздермен емес, нақты әрі мазмұнды жауап берді. Эфирді сандармен, жоспарлармен және нақты мерзімдермен толтырды. Олардың «заң мен тәртіп» тұжырымдамасы әлдеқашан сыннан өткен қағида сияқты естілді. Ешқандай пафоссыз және жұрттың бәріне жағуға тырыспай-ақ, бұл «екілік» мыңдаған көрерменнің санасына бұдан былай заң мен тәртіп қағидаты ешкімді бөліп-жармай, бәріне ортақ жұмыс істейтіні туралы маңызды ойды құйып бергендей болды. Заңды қолданудың нақты құнын түсінетін адамдар сөйлеп тұрғандай әсер қалдырды».
Көше жарығынан бастап болжамды аналитикаға дейін
Партия бағдарламасының мазмұнды бөлігі жасалған құқық бұзушылықтар үшін жай ғана жазалаудан — қауіпсіз орта құруға көшу бағытын көрсетті. Спикерлер көше жарығын жаңғыртудан бастап, сот және құқық қорғау органдарында цифрлық сервистерді енгізуге дейінгі тәуекелдерді барынша азайтуға баса назар аударды. Сарапшылар дебаттың басты мағыналық серпілісі ретінде «Әділет» ұсынған құқық қорғау органдарының бірыңғай болжамды-аналитикалық орталығы жобасын атады. Бұл бастама проблемалық аймақтар әлеуметтік-құқықтық тәуекелдерге айналмай тұрып, оларды анықтау және бейтараптандыру үшін қазақстандық күш құрылымдарының тәжірибесін біріктіруге бағытталған.
Саяси пікірталастың жаңа стандарты
Jibek Joly арнасындағы дебат қазақстандық электораттың алгоритмдер, мерзімдер және механизмдер тіліндегі прагматикалық әңгімеге толық дайын екенін растады. «Әділет» партиясының құқықтық реформаны жүйелі түрде жүзеге асыруға дайындығы құрғақ заңдық нақтылықты олардың басты саяси артықшылығына айналдырды.
Дайындаған: «Әділет» партиясының баспасөз қызметі. «Әділет» партиясы» ҚБ сайлау қорының қаражатынан төленді. Тапсырыс беруші: Мыңжасаров Н.Т.
